çay-kültürü

Türkiye’de Çay Kültürü

Anadolu’dan binlerce kilometre ötede kullanılmaya başlanan çay; Türkiye’ye gelişinin ardından kırk yıl hatırı sayılan kahveyle yarışır duruma gelmiştir. Üstelik ilerleyen zamanlarda kahvenin tahtını sarsmış ve eşsiz muhabbetlere, ailecek yapılan sohbetlere, arkadaşlarla tartışılan derin konulara eşlik eden geleneksel bir içecek halini almıştır. Siyah çayın yaygın kullanımının ardından bitki çayları da sosyal yaşamda adından söz ettirmeye başlamıştır.

Sağlık üzerindeki etkileri sayesinde alternatif tıp alanında dikkatleri üzerine çekmiştir. Birçok tıbbi bitki vücudumuz üzerinde sayısız faydaya sahiptir. Bazı durumlarda sentetik ilaçlara gerek duymadan tedavi niteliği dahi taşırlar. Bugün ki yazımızda vücudumuza birçok tıbbi etkisi bulunan, hayat kalitemizi arttırmaya yardımcı bitki çaylarından bahsedeceğiz. Hazır çaylardan bahsedecekken sizlerde demleyin bir bardak çayınızı yazımıza başlayalım.

Siyah Çaya Alternatif: Beyaz Çay

 beyaz-çay

Çay kültürünün ana vatanı olan Doğu Asya’da ortaya çıkan beyaz çay son dönemlerde Türkiye’de de adından sıkça bahsettirmektedir. Çaylar içinde ‘kateşin’ adlı etken madde içerir ve bu madde yoğun antioksidan özellik gösterir. Beyaz çay bitkisi erken dönem de toplanır bunun sebebi içeriğindeki kateşin adlı maddeyi olabildiğince korumaktır. Birçok farklı türü olup oldukça değerli olan beyaz çayın faydaları ise emin olun ki aklınıza gelen birçok maddeden daha fazla. Hep beraber yakından inceleyelim.

Yoğun Olarak Antioksidan İçerir

Beyaz çay, erken dönemde işlem görmeden toplandığı için diğer çaylara kıyasla daha çok kateşin içerir ve antioksidan özelliği daha uzun solukludur. Antioksidanlar ise vücudu serbest radikallere karşı korur.

0 Kalori Değeriyle Zayıflamaya Yardımcıdır

Beyaz çayın zayıflamaya olan etkisi oldukça mutluluk verici. Uluslararası Obezite Dergisi tarafından da yayınlanan yazıda belirtildiği üzere içeriğindeki polifenol maddeler sayesinde vücuttaki yağları yakmaya yardımcıdır. Ayrıca ideal miktardaki kafein sayesinde metabolizmayı da hızlandırır. Kalori değerinin 0 olması da beyaz çaya olan ilginizi arttıracaktır.

Bağ Dokularını Destekleyerek Cildi Sıkılaştırır

Yaş ilerledikçe cildimizin kırışması ve gevşemesi doğal bir döngüdür. Bu süreç özellikle kadınlarda problem haline gelebilir. Cilt yaşlanması, iç yaşlanma ve dış yaşlanma olarak ikiye ayrılır. Dış yaşlanma çevresel faktörler vücuda zarar verdiğinde ortaya çıkar. İç yaşlanma doğal yaşlanma olarak da tarif edilebilir. Serbest radikaller ve bazı enzimlerin aktivitelerinden dolayı gerçekleşir. Birçok bilimsel çalışma beyaz çayın içerisindeki polifenollerin cildin sıkı kalmasına yardımcı lif ağının faaliyetlerine zarar veren hücresel bileşikleri baskıladığını bulmuştur. Beyaz çay da böylece bağ dokularını sıkılaştırmaya destek sağlayarak yaşlanmaya bağlı hasarlardan cildi koruyabilir.

Hem Sağlıkta Hem Mutfakta Söz Sahibi: Ada Çayı

ada-çayi

Ada çayı birçok dünya mutfağında özel bir yere sahiptir. Bitki çayı olarak güçlü bir aromaya sahip olmasıyla beraber birçok alanda kullanılır. Bu kısımda sağlık üzerine olan etkilerinden bahsedeceğiz.

Antioksidan Etki Gösterir ve Hafıza Faaliyetlerini Arttırır

Ada çayı içeriğindeki polifenoller sayesinde vücudumuzda antioksidan etki gösterir. Yapılan bilimsel bir çalışma da günde iki bardak ada çayı içmenin antioksidan etkiyi hatırı sayılır oranda desteklediği bulunmuştur. Gelişmiş beyin fonksiyonlarını hızlandırmanın yanında hafıza faaliyetlerini destekleyerek hatırlama yeteneğini arttırır. Çağımızın ileri ki yaş rahatsızlıklarından biri olan Alzheimer gibi zihinsel problemlerin ortaya çıkmasını önleyici etkiye sahiptir.

Menopoz Semptomlarının Şiddetini Azaltır

İlerleyen yaşlarda menopoz, kadınlar için hem fiziksel hem de duygusal yönden önemli bir dönemdir. Doğal olarak vücuttaki östrojen düşüşüne bağlı aşırı terleme, sıcak basması ve sinirlilik hali gibi menopoz semptomlarına ortaya çıkar. Ada çayı içeriğindeki östrojen benzeri bileşiklerinin beyinde gösterdiği etki sonucu bu semptomların daha hafif geçirilmesini sağlar. Yapılan bir çalışma sonucu sekiz haftalık düzenli ada çayı kullanımının sıcak basma yoğunluğunda önemli miktarda azalma sağladığı belirtilmiştir.

Sindirimi Kolaylaştırır ve Mutfakta Yardımcıdır

Ada çayı aynı zamanda mide problemlerine de iyi gelir. İltihap oluşumunu engellemenin yanında bağırsak sağlığını da düzenler. Yemeğin dozunu biraz kaçırdıysanız bir bardak ada çayı içerek sindirimi kolaylaştırabilirsiniz. Çorbalara garnitür olarak serperek, et ve sebze yemeklerinde baharat olarak kullanabilir, patates püresi ve domates soslarınıza da ekleyip güçlü aromatik tadını mutfağınıza katabilirsiniz.

Geleneksel Tıpta İlaç Deposu: Ekinezya Çayı

ekinezya-çayi

Ekinezya, Papatyagiller ailesine ait bir bitki çeşididir. Eski dönemlerde Kızılderililerin geleneksel tıbbında yara, enfeksiyon, böcek ve yılan sokmalarında doğal antibiyotik olarak kullanılmıştır. Adı soğuk algınlığının tedavisiyle özdeşleşmiş olan bitki çayları bunun yanında birçok farklı alanda tıbbi etkiye sahiptir.

Vücudun İltihaba Olan Yanıtını Azaltır

Ekinezya, içeriğindeki aktif bileşikler sayesine vücudumuzun iltihaba olan yanıtını azaltır. Romatoid artrit, ülser ve inflamasyona bağlı diğer rahatsızlık durumlarında tedavi olarak önerilmiştir.

Kaygı ve Stres Yönetiminde Yardımcıdır

Ekinezya aynı zamanda kaygı yönetiminde kullanılır. Anksiyete atakları geçiren bireylerde korku refkleksinin fiziksel etkilerini azaltarak daha sakin olarak atlatmalarını sağlar. Sürekli endişeyle baş etmeye çalışanlar için de harika bir seçenek. Ruhsal yorgunluk hayat kalitemizi de beraberinde düşürür.  Kendinizi ödüllendirip bir bardak ekinezya çayı yaparak vücudunuzu günlük hayatın getirdiği stresten koruyabilirsiniz.

Cilt Sağlığında İyileştirici Etkileri Vardır

Ekinezya cilt sağlığı üzerinde de birçok etkiye sahiptir. Cildin nemlenmesini iyileştirip kırışıklıkları azaltmada yardımcı olarak kullanılan bir bitki çayıdır.

Bitki Çaylarının Gözdesi: Yeşil Çay

yesil-çay

Adından sıklıkla söz edilen yeşil çay uzun süreden beridir kullanılagelmektedir. Sağlık alanındaki etkilerinden dolayı sayısız bilimsel araştırmaya konu olmuştur. Genelde diyet listelerinde adına rastladığımız yeşil çay bunun yanında saymakla bitmez faydalara sahiptir. Gelin birkaç tanesini derinden inceleyelim.

İltihabı Azaltır ve Doğal Antioksidandır

Yeşil çay içeriğinde birçok biyoaktif bileşen bulunurur. Bu bileşenlerden özellikle polifenol inflamasyonun(iltihap) azaltılmasına destek vererek birçok hastalığa karşı koruyucu etki sağlar. Beyaz çay bölümünde de bahsettiğimiz kateşinler, başta hücre hasarını önlemek üzere etki gösteren doğal antioksidanlardır. Hücrelerin kanserleşmesine sebebiyet veren serbest radikallerin vücuttan uzaklaştırılmasında etki gösterirler.

Diyet Listelerinin Vazgeçilmezidir

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi yeşil çay diyet programlarının vazgeçilmezidir. Yapılan bilimsel araştırmaya göre düzenli olarak yeşil çay tüketimi yağ yıkım oranını %4 oranında arttırmaktadır. Metabolizmayı da hızlandırdığından dolayı kilo kontrolünün sağlanmasını kolaylaştırır ve kilo vermeyi hızlandırdığı için obeziteyi önlemede yardımcı olduğu belirtilmektedir. Aynı zamanda bir fincan yeşil çay sadece 2 kalori içerir ve ayrıca kafein bulundurduğu için gün içerisindeki aktivitelerinizden aldığınız verimi arttırır ve daha canlı zinde olmanızda yardımcıdır.

Beyin Hücreleri Üzerinde Koruyucu Etkisi Vardır

Yeşil çay sadece kısa vadede beyin fonksiyonlarınızı iyileştirmenin yanında uzun süreçler boyunca da beyninizi koruyabilir. Alzheimer, parkinson, demans gibi nörodejeneratif hastalıklar nöronlarda meydana gelen hasar sonucu ortaya çıkar. İlerleyen yaşlarda gelişir ve kişinin hayat kalitesini, günlük yaşayış tarzını önemli ölçüde etkiler. Birçok bilimsel çalışma bu konu üzerinde durmuştur. Elde edilen sonuçlara göre yeşil çay içeriğindeki kateşin adlı bileşen nöronlar üzerinde koruyucu etkiye sahiptir.

Göze Hitap Eden Rengiyle: Hibiskus ( Narçiçeği)

ekinezya-çayi

Hibiskus çayı, dikkat çeken koyu kırmızı rengiyle gözlerimizi kamaştırır adeta. Rengini de adından anlaşıldığı üzere narçiçeğinden almıştır. Ağızda bıraktığı ekşimsi tattan dolayı ‘’Ekşi Çay’’ olarak da bilinir halk arasında. Daha çok ılıman iklimleri seven bitkimiz Hindistan’dan Meksika’ya kadar yayılış göstermektedir.

Karbonhidrat Emilimini Azaltıp Kan Şekerini Dengeler

Hibiskus çayının en belirgin faydalarından biri karbonhidrat emilimini yavaşlatarak bu sayede kan şekerini dengelemesidir. Ayrıca hibiskus yüksek miktarda demir içerir. Kansızlık ve demir eksikliği yaşayan bireyler kilo vermekte oldukça zorlanırlar. Hibiskus içeriğindeki demir ile bu eksikliği giderir ve kilo verme sürecini hızlandırır. C vitamini de bulundurduğundan yağ yakma konusunda yardımcıdır.

Regl Dönemi Ağrılarını Azaltır

Hormonal dengeye destek verdiğinden adet dönemlerindeki kas krampları ve ağrılara iyi gelir. Bu süreci daha rahat geçirmenizi sağlayacaktır.

Depresyonla Baş Etmeye Yardımcıdır

Hibiskus çayı içeriğindeki flavonoidler, vitamin ve mineraller sayesinde depresyona karşı savaşmamızda yardımcıdır. Kimyasal içerikli sentetik antidepresanları kullanmak yerine kendinize bir bardak hibiskus demleyip rahatlıkla içebilirsiniz. Böylece hem günün yorgunluğunu üzerinizden atmış hem de sinir sisteminizi sakinleştirip zihninizi rahatlatabilirsiniz.

Alternatif Tıbbın Mucizelerinden : Papatya Çayı

papatya-çayi

Alternatif tıbbın en gözde bitkilerinden biri olan papatya; çoğumuzun çiçek olarak sevdiği muhteşem görüntüsüyle saçlarımızda taç olarak yer edinen mucizevi bir bitkidir. Sağlık alanında da oldukça yaygın kullanım alanına sahiptir.

Regl Dönemi Depresyonundan Korur

Pek çok kadın regl dönemini sıkıntılı geçirir. Bunun nedenlerinden bazıları kas krampları, sinirlilik ve depresif ruh halidir. Bitki çayları sınıfından papatya adeta kadınlara özel olarak hazırlanmış bir çaydır. Regl dönemi yaşanan bel ve karın ağrılarını azaltır. Bu süreç boyunca her gün tok karnına içeceğiniz bir bardak papatya çayı depresif hallerinize ilaç gibi gelecek daha rahat ve sakin olarak atlatmanızı sağlayacaktır. Bizden minik bir tavsiye çantanızdan papatya çayınızı eksik etmeyin.

Uyku Kalitenizi Arttırmaya Yardımcıdır

Papatya çayı uyku problemlerinin tedavisinde de sıkça kullanılır. İçeriğindeki apigenin adlı doğal antioksidan sayesinde uykunuzu düzene koyabilmenizi sağlar. Yapılan bir çalışma da bir hafta boyunca papatya çayı kullanan grubun kullanmayan gruba oranla uyku kalitelerinin daha yüksek olduğu ve uykusuzluğa bağlı depresyon belirtilerine daha az rastlandığı gözlenmişitr. Yatmadan önce güzel bir bardak papatya çayı demleyerek mışıl mışıl bir uyku çekebilirsiniz.

Sindirim Sistemi Üzerinde Birçok Etkisi Vardır

Papatya çayı üzerinde birçok bilimsel çalışma yapılmıştır. Örneğin bir çalışma da ülsere yol açan bakterilerin büyümesini engelleyerek mide ülserini önleyici etkiye sahiptir bunu da özellikle çiçeklerde bulunan alfa bisabolol bileşeni ile sağlamaktadır. Bağırsak gazları, hazımsızlık, idrar söktürücü etkilere de sahiptir. Ayrıca mide kramp ve ağrılarının azalmasında da oldukça faydalıdır.

Kokusu ve Sağlığa Olan Etkileriyle: Lavanta Çayı

lavanta-çayi

Isparta’ya yolunuz düşerse uçsuz bucaksız lavanta tarlalarına gitmenizi ısrarla tavsiye ederiz. Göz kamaştıran mor rengiyle parfümeride kullanılan muhteşem kokusuyla eminiz ki çoğu kişinin hoşuna gidecektir. Bitki çayları grubunda tüm bu harikulade özelliklerinin yanında birçok tıbbi etkiye de sahiptir.

Uykunuzu Düzenleyici Etkiye Sahiptir

Lavanta içeriğindeki sakinleştirici maddeler sayesinde melatonin hormon seviyesini arttırarak daha hızlı ve rahat bir şekilde uykuya geçmenize yardımcıdır. Aynı zamanda sinir hücreleri üzerindeki etkileri sayesinde stres ve depresyon gibi psikolojik rahatsızlıkların görülme riskini azalttığı görülür.

Evinizi Lavanta ile Havalandırabilirsiniz

Lavanta yatıştırıcı kokusuyla da bilinir. Aromaterapi de sıklıkla kullanılan bir bitkidir. Yaklaşık bir avuç lavantayı kaynayan suya atarak evinizdeki asılı mikropları temizler ve evinizin mis gibi kokmasını sağlayacaktır.

Birkaç Önemli Öneri

Yukarıda da bahsettiğimiz gibi bitki çayları birçok sağlık probleminde tedavi amaçlı kullanılır. Alternatif tıpta da yaygınlıkla kullanılır. Her ne kadar doğal olsa da bitkilerin de birtakım yan etkileri bulunur. Bitki çayları doğru kullanılmadığında ya da dozu dikkatli ayarlanmadığında sağlık üzerinde olumsuz etkiler bırakabilirler. Özellikle diabet, tansiyon, kolesterol ve buna benzer kronik rahatsızlığı bulunanlar, gebe veya gebelik düşünen kadınlar, bağışıklık sistemi zayıf olan kişiler daha dikkatli ve seçici davranmalıdır. Bu gibi durumlarda doktorunuza danışmalı ve verilen öneriler doğrultusunda hareket etmelisiniz. Bitkilerin şifalı dünyasına merhaba deyip daha kaliteli ve sağlıklı bir hayat sürebilmeniz dileğiyle…